Kosten hebben een grote invloed op het uiteindelijke beleggingsresultaat. Dit verklaart de groeiende aandacht voor de kosten van beleggen, zowel bij consumenten als in de beleggingssector zelf. “Maar deze kosten zijn echter niet altijd even transparant én lastig vergelijkbaar,” zegt Ivar Roeleven (Deal Consultancy). Hij voerde samen met Jasper Haak (AF Advisors) het ‘Nationaal Kosten Onderzoek Beleggen 2021’ uit en deelt enkele kenmerken en conclusies van het onderzoek met de redactie van FS Nieuwsbrief. “Dankzij structurering en verbeterde inkoop weten beleggingsinstellingen en banken de kosten voor klanten van vrije vermogensopbouw te verlagen.”

Het ‘Nationaal Kosten Onderzoek Beleggen 2021’, uitgevoerd door Deal Consultancy en AF Advisors, laat zien dat het kostenaspect een steeds belangrijker onderdeel wordt van beleggen. Steeds meer aanbieders begeven zich in de verschillende pijlers en bieden zowel 4e, 3e als 2e pijlerdiensten aan. Daarnaast heeft een groeiend aantal huishoudens direct of indirect exposure in de verschillende pijlers. Daar komt bij dat beleggingsportefeuilles en -principes steeds meer op elkaar lijken – denk aan het aanbieden van alternatives, impactbeleggen en lifecyclemethodieken. Tegelijkertijd blijkt dat de transparantie in de kosten van beleggen achterblijft, aldus Ivar Roeleven.

Trends op de achtergrond
Bij een dergelijk onderzoek naar de kosten van beleggen is het goed om een aantal trends te benoemen, aldus Ivar Roeleven, die direct of indirect van invloed zijn op beleggen en gedrag van consumenten. “Beleggen wordt steeds belangrijker nu we van sparen niet veel meer hoeven te verwachten. Tegelijkertijd laten de cijfers zien dat consumenten wel een enorm bedrag aan het sparen zijn. We zien in Nederland over 2020 een enorme toename van de ‘wall of savings’ van 22 miljard euro. Inclusief betaalrekeningen is die groei zelfs 42 miljard euro.”

Loyaliteit niet langer vanzelfsprekend
Interessante constatering: klantloyaliteit is steeds minder vanzelfsprekend. Volgens het Global Wealth management-onderzoek van EY onder 2000 respondenten twijfelt een op de drie respondenten aan zijn of haar bank/ vermogensbeheerder en wordt het kostenaspect als een belangrijk criterium genoemd. Ivar Roeleven stelt dat transparantie hoog staat aangeschreven bij vooral jonge consumenten en eenvoudigweg wordt geëist vanuit de toezichthouder. “Dat maakt het des te opmerkelijker dat bij een deel van de aanbieders van beleggingsproducten de kosten van beleggen niet voldoende transparant gemaakt zijn. Partijen kiezen er ook regelmatig voor om inzicht in kosten pas te verschaffen na een eerste gesprek met een prospect en niet vooraf.” aldus Ivar Roeleven.

Keuzes maken
Het onderzoek biedt inzicht in de kosten van zo’n 170 pensioen- en beleggingsoplossingen, aangeboden door meer dan 100 van de grootste aanbieders van financiële dienstverlening in Nederland. Het betreft onder meer pensioen via de werkgever, aanvullend pensioen, individueel beleggingsbeheer van banken en zelf beleggen bij een online broker. Ivar Roeleven: “Met het onderzoek dekken we meer dan 90% van de totale markt. Qua aantal beschikbare producten is dit aantal van 170 een deel van het aanbod. Naar onze schatting bestaan er in Nederland meer dan 500 pensioen- en beleggingsproducten. Om de vergelijkbaarheid te borgen hebben we een aantal belangrijke keuzes gemaakt.”

De vier onderzochte segmenten zijn:

  • Collectief pensioen (2de pijler); als onderdeel van een pensioenregeling wordt er collectief belegd.
  • Individueel pensioen (2de pijler); als onderdeel van een pensioenregeling wordt er individueel belegd.
  • Aanvullend pensioen (2de of 3de pijler); als onderdeel van een pensioenproduct wordt er individueel belegd.
  • Vrije vermogensopbouw (4de pijler); er wordt individueel in een beleggingsproduct belegd. Hierbij worden twee bedieningsconcepten in de analyse betrokken: Zelf beleggen en Beheerd beleggen.

Transactiekosten niet meegenomen in het onderzoek
Een van die gemaakte keuzes is de keuze voor een eenmalige inleg van drie verschillende bedragen. “Bij de analyse van de segmenten Aanvullend pensioen en Vrije vermogensopbouw is gerekend met een éénmalige inleg van drie verschillende bedragen – €10.000, €100.000 en €1.000.000 – en de uiteindelijke verkoop. Deze bedragen worden tien jaar belegd zonder enige transacties door de klant. Om producten te kunnen vergelijken en de berekeningen niet te complex te maken is er geen rekening gehouden met rendement.” Belangrijk is ook om te vermelden dat transactiekosten zoals swing pricing niet zijn meegenomen in het onderzoek. Dit geldt wel voor aan- of verkoopkosten die als inkomsten voor de aanbieders zijn bedoeld.

Lagere kosten
Een van de conclusies van het onderzoek: dankzij structurering en verbeterde inkoop weten beleggingsinstellingen en banken de kosten voor klanten van vrije vermogensopbouw te verlagen. De kosten voor ‘zelf beleggen’ bedragen in 2021 gemiddeld 0,81 procent bij een inleg van 100.000 euro; in 2020 was dit nog gemiddeld 0,95%. Bij de aanbieders van de ‘zelf beleggen’-propositie lopen de kosten voor beleggen overigens sterk uiteen, van 0,4% tot 1,42%. Bij de propositie ‘beheerd beleggen’ ligt het gemiddeld kostenniveau op 1,34% bij een inleg van 100.000 euro, en is daarmee duurder dan collectief, individueel en aanvullend pensioen. Daarvan ligt de kostprijs op achtereenvolgens 0,49%, 0,46% en 0,91%.

“Het is kort door de bocht om kosten als laag of hoog te positioneren. Klanttevredenheid is een intensief samenspel van dienstverlening, resultaat, risico en kosten. Mede gezien toekomstig te verwachten rendementen zou beheerd beleggen in ieder geval wel minder dan 1,5% moeten kosten”.

Strijd om de jonge belegger
Wellicht zorgt de pandemie en de veranderingen in het sociale stelsel voor meer transparantie en een betere communicatie over kosten van beleggingsproducten, aldus Ivar Roeleven. “We zien experimenten met nieuwe producten, een verdergaande digitalisering plus de impact van het nieuwe pensioenakkoord (collectief pensioen) dat aanstuurt op meer individualisering, een persoonlijke aanpak en een eigen ‘potje’. Daarbij geldt dat de werkelijke strijd zal gaan om het winnen van de gunsten van de nieuwe generatie jonge beleggers.”

Meer weten over het rapport ‘Nationaal Kosten Onderzoek Beleggen 2021’?

Neem contact op met Ivar Roeleven (Deal Consultancy): i.roeleven@dealconsultancy.nl of met Jasper Haak (AF Advisors): j.haak@af-advisors.nl.