Banken schieten tekort in het informeren van klanten over beleggingsrisico’s, concludeerden onderzoekers van de VU en Ortec Finance onlangs naar aanleiding van Europees onderzoek. De verschillen tussen risicoprofielen zijn soms zo groot, dat de indeling nauwelijks nog waarde heeft. Kan hier iets aan gedaan worden? “Als je het aan de sector zelf overlaat, gebeurt er niks.”

Banken en vermogensbeheerders zijn verplicht voor hun klanten een risicoprofiel op te stellen en een bijpassende standaardportefeuille aan te bieden, bijvoorbeeld ‘neutraal’, ‘defensief’ of offensief’. Maar banken hanteren zo veel verschillende definities, dat een portefeuille die bij de ene bank als ‘defensief’ wordt ingedeeld, bij een andere bank onder ‘zeer offensief’ kan vallen. Wat is dan nog de waarde van zo’n classificatie voor een belegger?

Een probleem is dat objectieve criteria ontbreken voor wat bijvoorbeeld een ‘neutrale’ portefeuille is. Ronald Janssen van Ortec Finance en een van de auteurs van het onderzoek, vraagt zich af of objectieve definities überhaupt wel mogelijk zijn. “Maar het is ook gek dat een portefeuille die voor 100 procent uit spaarproducten bestaat, als ‘neutraal’ kan gelden.”

Kan het ook anders?

Het idee achter modelportefeuilles is om beleggers duidelijkheid te bieden. Het huidige systeem slaagt daar op Europees niveau onvoldoende in. Nederland doet het beter dan gemiddeld, maar de vraag blijft: kan het ook anders? Janssen pleit ervoor om beter te communiceren, meer inzicht te geven en moeilijke woorden beter te definiëren en uit te leggen: “Wat is ‘risicohouding’? Wat is ‘suitability’? Een ogenschijnlijk simpel begrip als risico heeft heel veel verschillende dimensies: korte termijn, lange termijn, enzovoort. Daar moet je goed over communiceren.”

De vraag is: moet de wetgever dit allemaal gaan dichttimmeren, of heeft de sector een eigen verantwoordelijkheid om hun klanten goed te informeren? “De wetgever moet niet op de stoel van de bankiers gaan zitten,” vindt Janssen. “De sector moet zelf goed definiëren wat ze doen en dat aan de klant duidelijk maken. Maar het lukt de sector vaak niet. Er zijn te veel meningen en te veel belangen, waardoor er niets gebeurt. Dus de wetgever zal het wel moeten oppakken.”